جهان كودك در هنر6
چهار گوی شیشه ای

جهان کودک در هنر ۶

اکثر کودکان علاقه زیادی به ترسیم اشیاء دارند و اگر این ذوق و تمایل آنها حمایت شده و در مسیر درستی قرار بگیرد ابزار مناسبی برای برقراری ارتباط آنها با محیط پیرامونشان خواهد بود.

جهان کودک در هنر
بخش ششم

 

مفهوم خط و فضا در نقاشی کودک چیست؟

همانگونه که در مقالات قبلی گفته شد، نقاشی کودک، نوعی بازی است. اکثر کودکان علاقه زیادی به ترسیم اشیاء دارند و اگر این ذوق و تمایل آنها حمایت شده و در مسیر درستی قرار بگیرد ابزار مناسبی برای برقراری ارتباط آنها با محیط پیرامونشان خواهد بود. کودکان با استفاده از هر ابزاری در هر شرایط و بر روی هر سطحی، نگاه و احساسات خود از محیط پیرامونشان را ترسیم می کنند. برخی از این نقاشی‌ها یک بیان سطحی احساسی بوده و صرفاً یک خط یا شکل تزئینی می باشند که درک و توضیح آنها نسبتاً ساده است. اما بیشتر نقاشی‌هایی که کودکان می‌کشند تصاویر و خطوطی هستند که از نظر پژوهشگران، اگر در شرایط مکانی و با ابزاری یکسان، کشیده شده باشند، قابل تفسیر و دارای مفاهیم روانشناسانه می باشند.

جهان کودک در نقاشی 6

یکی از مواردی که اغلب پژوهشگران در تفسیر نقاشی کودکان مد نظر قرار می دهند، نقطه ای است که کودک برای شروع نقاشیش بر صفحه ی کاغذ، انتخاب می کند و چگونگی گسترده کردن نقاشی در سطوح صفحه ی کاغذ هم از مواردی است که مورد اهمیت می باشد. از دیگر مواردی که در تفسیر نقاشی کودک حایز اهمیت است ضخامت و نازکی خطوط، میزان فشاری که کودک هنگام کشیدن نقاشی به مدادش وارد می کند، تعداد پاک کردن ها و چگونگی توجه به جزئیات می باشد که به شرح آنها خواهیم پرداخت.

جهان کودک در هنر 6

برخی از مفاهیم خط در نقاشی کودک :

خطوط به تنهایی و جدا از اینکه تبدیل به تصویری خاص شوند دارای مفهوم می باشند پژوهشگران خطوط نازک و هماهنگ در نقاشی کودک را نشان سازگاری او می دانند و بر این باورند که خطوط کوچک و فشرده نشانه ی ناراحتی درونی کودک می باشد. اغلب کودکان پرخاشگر، خطوط مارپیچ و در هم را با فشار شدید قلم بر روی کاغذ می کشند و کودکانی که احساسی و آرام هستند؛ خطوطشان نازک و ملایم است . کودکان خجالتی و کم جوش و خروش، غالبا خطوط را کوتاه و کمرنگ ترسیم می کنند و اگر خطوط آنها تکه تکه بوده و منسجم نباشد، نشان دهنده ی تمایل آنها به گوشه گیری است.
با توجه به نوع خطوطی که کودک در نقاشیش استفاده می کند، می توان حالت های روانی او مانند غم، شادی، نبود اعتماد به نفس، احساسی و مهر طلب بودن ، عصبی و یا گوشه گیری و دیگر روحیات او را کشف و پیش از آنکه کودک آسیب ببیند، در صدد پیشگیری و درمان آنها بر آمده و روحیات مثبتش را تقویت نماییم.

جهان کودک در هنر6استفاده از فضای کاغذ چه مفاهیمی دارد؟

پژوهشگران ، معتقد هستند کودکانی که نقاشی خود را با تناسب درست کشیده و از وسط کاغذ شروع به ترسیم می کنند؛ اغلب کودکانی آرام و سازگار بوده و نسبت به همسالانشان ادراک بیشتری نسبت به محیط پیرامون خود دارند.
گفته شده برخی از کودکان که تمایل به کشیدن نقاشی خارج از کادر کاغذ دارند دو دلیل دارد، یا از کمبود محبت رنج می برند و یا دچار کند ذهنی هستند. اخطاری که این نوع نقاشی به والدین می دهد این است که کودک به شدت درجستجوی جلب توجه و محبت دیگران می باشد و اگر این خلاء توسط افراد غریبه و نا مطمئن پر شود، کودک را در معرض خطرات جدی قرار خواهد داد.

جهان کودک در هنر 6

البته باید توجه داشته باشیم که همه ی این تفاسیر و معانی که درباره ی نقاشی کودکان گفته می شود فقط در شرایط خاص که پیشتر گفته شد، قابل استناد می باشد و با یک یا دو نقاشی، هرگز نباید این مفاهیم را از نقاشی کودک برداشت کرد.
درباره ی مفاهیم فضا بیشتر بدانیم
در رابطه با دیگر مفاهیم استفاده از فضا در نقاشی کودکان، گفته شده، کودک خجالتی و کمرو ، نقاشی خود را در گوشه ی کاغذ و یا قسمت محدودی از سطح کاغذ کشیده و یا اغلب، کاغذ های کوچک را برای نقاشی انتخاب می‌کند. زیرا اعتماد به نفس کافی برای کشیدن نقاشی بر روی سطوح بزرگ را ندارد. در مورد این کودکان، استفاده از کاغذ های بزرگ و نقاشی دیواری، راهکار بسیار مناسبی برای پیشگیری و درمان این روحیه و حس کودک می باشد.
دسته ای دیگر از کودکان، نقاشی خود را از بالای صفحه شروع می کنند. پژوهشگران معتقد هستند این کودکان اغلب بلند پرواز و به دنبال کسب ارزش های والا می باشند و اگر این روحیه کودک درست هدایت شده و در مسیر صحیح خود قرار بگیرد، این گروه کودکان، انسان های بزرگی در آینده خواهند بود.
گفته شده اغلب کودکان راست دست، که به سمت چپ کاغذ تمایل دارند، غمگین و گوشه گیر هستند و به خود و اطرافیانشان اعتماد ندارند. این کودکان یا مورد آزار قرار گرفته اند و یا در محیطی پر از تنش زندگی می کنند. همچنین در تحقیقات، به این نتیجه رسیده اند که اگر کودکی نقاشیش را در پایین صفحه و کوچک بکشد نشانه ی نبود احساس امنیت و استقلال و گاهی دلیل افسردگی اوست .

جهان کودک در هنر6

مراقب باشیم که این روحیات، آسیب های جدی و فراوانی به کودک می زنند. حتما در صورت مشاهده ی چنین حالاتی در نقاشی کودک، به مدت طولانی، ضمن مشورت با یک روانکاو، سعی کنید تنش های خانه را از بین برده و با بازی های شاد و قصه های طنز، کودک را تشویق به گفتگو و مشارکت در بازی های گروهی نمایید . این روحیه، اگر در دوران کودکی درمان نشود، منجر به بیماری افسردگی شده و عواقب نا خوشایندی در دوران نوجوانی و جوانی برای او به همراه خواهد داشت.

جهان کودک در هنر6

جهت نقاشی کودک خردسال در صفحه، مثلاً کشیدن تصویر انسان به صورت وارونه، خیلی حایز اهمیت نیست؛ اما گفته شده، کشیدن اینگونه تصاویر و نقاشی ها یی که از پا شروع شده و به سر ختم می شود در بین کودکان بالای ۵ سال، قابل تامل بوده و اغلب پژوهشگران این نوع تصویر گری را نشانه ی نبود هماهنگی بین کودک و محیط پیرامونش می دانند.
در بخشی دیگر از تحقیقات گفته شده، کودکانی که علاقه زیادی به آینده و آینده نگری دارند،اغلب نقاشی خود را در سمت راست کاغذ می کشند.

آیا اندازه نقاشی کودک اهمیت دارد؟

از نظر پژوهشگران، اغلب کودکانی که تصویر آدمکشان بیش از حد کوچک می باشد از نبود امنیت و کمبود محبت رنج برده و در معرض بیماری افسردگی می باشند؛ حتی اگر نقاشی خود را پایین صفحه نکشیده باشند.

جهان کودک در هنر 6

بر عکس، کودکانی که از امنیت خاطر و اعتماد به نفس خوبی برخوردارند، نقاشی‌های بزرگ کشیده و اغلب تمایل دارند بر روی دیوار یا سطوح بزرگ نقاشی بکشند که باید از این روحیه ی کودک حمایت کرده و با زدن روزنامه و یا کاغذ های متری به دیوار و تعیین یک حریم مشخص برای نقاشیش، به او این فرصت را بدهیم تا این حس در او به طور کامل پرورش یافته و تقویت شود .

جهان کودک در هنر 6

نقاشی الاکلنگی

آخرین نکته که در تفسیرفضا در نقاشی کودک حایز اهمیت می باشد، نقاشی‌هایی است که به آن اثر الاکلنگی می گویند. در این نوع نقاشی، کودک هر آنچه از لحاظ عاطفی و احساسی برایش دارای اهمیت بیشتری باشد بزرگتر از چیزها ی دیگر می‌کشد مثلا شخصی که در نظر او از همه قوی تر، زیباتر و یا با اهمیت تر می باشد، بدون توجه به اینکه در اندازه ی واقعی نسبت به بقیه چگونه است، آن را بزرگتر می کشد .
مراقب باشیم اگر کودک ما، درشرایط یکسان، نقاشی هایی با خطوط و فضا هایی که تعابیر مثبتی ندارند ترسیم می کند، حتما با یک کارشناس مشورت نموده و در صورت لزوم به روانپزشک مراجعه نماییم .

#مراقب_کودکی_کودکمان_باشیم

 

اطلاعات بیشتر و فهرست منابع مطالعاتی و تحقیقی، در فایل PDF پیوست.

جهان کودک در هنر بخش ۶

 

فريبا اباذري

سلام فريبا اباذري هستم.حدود 20 سال است در حوزه ي مسايل مرتبط با زنان و كودكان پزوهش مي كنم و حاصل بخشي از تحقيقاتم در حوزه ي كودكان و نوجوانان را در قالب 70 برنامه ي تلويزيوني، توليد كردم كه از شبكه هاي يك و دو سيما، پخش گرديده است. اكنون با مطالبي در خصوص چگونگي داشتن يك ارتباط موثر با كودكان از طريق بازي و هنر، در قالب مقاله و ويديو هاي آموزشي، در خدمتتان هستم...